Alfabet Irlandzki składa się z następujących liter:
A, B, C, D, E, F, G, H, I, L, M, N, O, P, R, S, T, U
A, B, C, D, E, F, G, H, I, L, M, N, O, P, R, S, T, U
Pozostałe litery (J K Q V W X Y Z) są używane bardzo rzadko i to tylko w wyrazach zapożyczonych w niedalekiej przeszłości lub w terminach naukowych.
Jedynym obecnie stosowanym znakiem diakrytycznym jest ´ (znak akcentu akutowego, po irlandzku síneadh fada – "znak długości" lub po prostu fada) i służy do oznaczania samogłosek długich z natury (Áá Éé Íí Óó Úú).
Litera h występująca po spółgłosce oznacza, że spółgłoska ta uległa lenicji. W czcionce gaelickiej kropka nad spółgłoską oznacza lenicję (Ḃḃ Ċċ Ḋḋ Ḟḟ Ġġ Ṁṁ Ṗṗ Ṡṡ Ṫṫ). Lenicja nie występuje przy spółgłoskach h, l oraz r.
W tradycyjnym alfabecie irlandzkim wyróżnia się inne, niż w obecnym, oznaczenie łącznika agus (i, oraz); odpowiednio: & oraz tradycyjny ⁊.
W tradycyjnym alfabecie irlandzkim wyróżnia się inne, niż w obecnym, oznaczenie łącznika agus (i, oraz); odpowiednio: & oraz tradycyjny ⁊.
Podstawowe zwroty:
Conas atá tu? - Jak się masz?
Le de thoil - Proszę
Slán leat - Do widzenia (mówimy do jednej osoby odchodzącej)
Slán agat - Do widzenia (mówimy do jednej osoby zostającej)
Oíche mhaith duit - Dobranoc
Codladh sámh duit - Miłych snów
Ta g(h)rá agam duit - Kocham Cię
Le de thoil - Proszę
Slán leat - Do widzenia (mówimy do jednej osoby odchodzącej)
Slán agat - Do widzenia (mówimy do jednej osoby zostającej)
Oíche mhaith duit - Dobranoc
Codladh sámh duit - Miłych snów
Ta g(h)rá agam duit - Kocham Cię
Dia duit - Cześć
Is é mo ainm... - Nazywam się...
Cén aois atá tú? - Ile masz lat?
Tá mé dhá bhliain déag d'aois. - Mam dwanaście lat.
Spółgłoski (Wymowa)
W zasadzie spółgłoski na początku wyrazu mają takie samo lub podobne brzmienie jak w języku angielskim, np. “c” niemal zawsze czyta się jak “k” (c=k). Inne spółgłoski:
b = v
c = g lub k
ch wymiawamy gardłowo (tak, jak robią to niemcy)
d = dh (jak w angielskim then)
g = gh (gardłowo, ale miękko)
m = v (wyjątki to Fedelm i Leborcham)
t = d
s – następujące po lub poprzedzane przez e lub i = sh (jak w angieskim show)
th = th (jak w angielskim thin)
Samogłoski
W uproszczeniu, samogłoski zaznaczone akcentem są wymawiane jako “długie”.
ai – w pierwszej sylabie wymawiane jako “ej” (ang. a), wszędzie indziej jak “aj” (ang. i)
ae – e jest dżwięczne
iu – jak “iu” (ang. u) ale “i” ledwo słyszalne
ui – jak “aj” (ang. i) ale z ledwo słyszalnym u – wiem, że trudne :)
ei = e
W zasadzie spółgłoski na początku wyrazu mają takie samo lub podobne brzmienie jak w języku angielskim, np. “c” niemal zawsze czyta się jak “k” (c=k). Inne spółgłoski:
b = v
c = g lub k
ch wymiawamy gardłowo (tak, jak robią to niemcy)
d = dh (jak w angielskim then)
g = gh (gardłowo, ale miękko)
m = v (wyjątki to Fedelm i Leborcham)
t = d
s – następujące po lub poprzedzane przez e lub i = sh (jak w angieskim show)
th = th (jak w angielskim thin)
Samogłoski
W uproszczeniu, samogłoski zaznaczone akcentem są wymawiane jako “długie”.
ai – w pierwszej sylabie wymawiane jako “ej” (ang. a), wszędzie indziej jak “aj” (ang. i)
ae – e jest dżwięczne
iu – jak “iu” (ang. u) ale “i” ledwo słyszalne
ui – jak “aj” (ang. i) ale z ledwo słyszalnym u – wiem, że trudne :)
ei = e
Liczebniki
(Od jeden do dwustu.)
amháin(háon) - jeden
dhá - dwa
trí - trzy
ceithre - cztery
cúig - pięć
sé - sześć
seacht - siedem
ocht - osiem
naoi - dziewięć
deich - dziesięć
aon cheann déag de - jedenaście
dhá cheann déag de - dwanaście
trí déag - trzynaście
ceathair déag - czternaście
cúig déag - piętnaście
déag - szesnaście
seacht - siedemnaście
ocht mbliana déag - osiemnaście
naoi gcinn déag - dziewiętnaście
fiche - dwadzieścia
tríocha - trzydzieśći
daichead - czterdzieści
caoga - pięćdziesiąt
seasca - sześćdziesiąt
seachtó - siedemdziesiąt
ochtó - osiemdziesiąt
nócha - dziewięćdziesiąt
céad - sto
dhá chéad - dwieście (etc.)
dhá - dwa
trí - trzy
ceithre - cztery
cúig - pięć
sé - sześć
seacht - siedem
ocht - osiem
naoi - dziewięć
deich - dziesięć
aon cheann déag de - jedenaście
dhá cheann déag de - dwanaście
trí déag - trzynaście
ceathair déag - czternaście
cúig déag - piętnaście
déag - szesnaście
seacht - siedemnaście
ocht mbliana déag - osiemnaście
naoi gcinn déag - dziewiętnaście
fiche - dwadzieścia
tríocha - trzydzieśći
daichead - czterdzieści
caoga - pięćdziesiąt
seasca - sześćdziesiąt
seachtó - siedemdziesiąt
ochtó - osiemdziesiąt
nócha - dziewięćdziesiąt
céad - sto
dhá chéad - dwieście (etc.)
